این آزمایش وضعیت فیزیکی و بیولوژیکی مایع منی را ارزیابی میکند تا به تشخیص مشکلات باروری در مردان کمک کند.
- ناشتا بودن:
- برای انجام آزمایش اسپرموگرام نیازی به ناشتایی نیست.
- بهترین زمان انجام آزمایش و آمادگیهای لازم:
- نیاز به خودداری از انزال: مهمترین نکته برای انجام این آزمایش، خودداری از انزال به مدت 3 تا ۷ روز (بهترین زمان معمولاً ۳ تا ۵ روز) قبل از نمونهگیری است. انزال زودهنگام یا طولانیمدت میتواند بر نتایج آزمایش، بهویژه حجم و تعداد اسپرم، تاثیر بگذارد.
- زمان نمونهگیری: بهترین زمان برای نمونهگیری، صبح است. این امر به دلیل احتمال تغییرات نوسانی در پارامترهای اسپرم در طول روز و همچنین برای تسهیل در انتقال نمونه به آزمایشگاه در اسرع وقت، توصیه میشود.
- نحوه جمعآوری نمونه:
- نمونه باید به طور کامل از طریق خودارضایی جمعآوری شود.
- استفاده از کاندومهای معمولی توصیه نمیشود، زیرا مواد شیمیایی موجود در آنها ممکن است به اسپرمها آسیب برساند. در صورت لزوم، باید از کاندومهای مخصوص جمعآوری نمونه که فاقد مواد نگهدارنده و اسپرمکش هستند، استفاده شود.
- روش دخول منقطع (Withdrawal) نیز توصیه نمیشود، زیرا ممکن است بخشی از نمونه در خارج از ظرف جمعآوری ریخته شود.
- انتقال به آزمایشگاه: نمونه ترجیحا باید در آزمایشگاه انجام گیرد چون بلافاصله پس از تحویل آن به بخش، کارشناس بخش نمونه را در درون دستگاه شبیه ساز دمای بدن قرار داده می دهد و کیفیت نمونه افت نمی کند. اگر قادر به جمع آوری نمونه در محیط آزمایشگاه نیستید باید نمونه در اسرع وقت (ترجیحاً ظرف مدت کمتر از 20 دقیقه) پس از جمعآوری به آزمایشگاه منتقل شود. در صورتی که انتقال نمونه بیش از این زمان طول بکشد، نتایج ممکن است دقیق نباشند. در فصول سرد، نمونه باید در دمای بدن (مثلاً در جیب لباس با زیر بغل) نگهداری شود و از یخ زدن یا قرار گرفتن در معرض گرمای شدید خودداری شود.
- مواردی که میتوانند بر نتیجه آزمایش تاثیر بگذارند (و بهتر است قبل از نمونهگیری از آنها اجتناب شود):
- انزال اخیر: همانطور که گفته شد، خودداری از انزال به مدت 3 تا ۷ روز قبل از آزمایش ضروری است.
- مصرف الکل: مصرف الکل، بهویژه در مقادیر زیاد، میتواند بر کیفیت و تعداد اسپرم تاثیر منفی بگذارد. بهتر است حداقل ۲ تا ۳ روز قبل از آزمایش از مصرف الکل خودداری کنید.
- مصرف مواد مخدر: مصرف مواد مخدر (مانند ماریجوانا، کوکائین، اپیوئیدها) میتواند به طور جدی بر تعداد، تحرک و مورفولوژی (شکل ظاهری) اسپرمها تاثیر بگذارد.
- مصرف برخی داروها: داروهایی مانند برخی آنتیبیوتیکها، داروهای ضد قارچ، داروهای شیمیدرمانی، تستوسترون، و برخی داروهای دیگر میتوانند بر نتایج اسپرموگرام تاثیرگذار باشند. لیست کامل داروها را به پزشک خود اطلاع دهید.
- تب و بیماریهای عفونی: ابتلا به تب بالا یا عفونتهای شدید (مانند آنفولانزا) در چند هفته قبل از آزمایش میتواند به طور موقت باعث کاهش تعداد و تحرک اسپرم شود. در صورت بیماری، بهتر است زمان آزمایش را به تعویق بیندازید.
- قرار گرفتن در معرض حرارت زیاد: دوش آب داغ، سونا، جکوزی، و قرار گرفتن طولانیمدت بیضهها در معرض حرارت بالا (مثلاً لپتاپ روی پا) میتواند به طور موقت بر تولید اسپرم تاثیر بگذارد.
- استرس: استرس شدید نیز میتواند بر پارامترهای اسپرم تاثیرگذار باشد.