آسم

مترجم: دکتر مریم شاهی (دکترای تخصصی پزشکی مولکولی)

نکات کلیدی:

آسم یکی از مهمترین بیماری های غیر واگیر و مزمن است که باعث التهاب و تنگی مجاری تنفسی می شود.

در حال حاضر حدود 235 میلیون نفر در جهان مبتلا به آسم هستند. این بیماری در کودکان نیز رایج است.

بیشترین میزان مرگ و میر ناشی از آسم در کشورهایی با درآمد کمتر مشاهده می شود.

بر اساس آخرین آماری که سازمان بهداشت جهانی در دسامبر 2016 منتشر کرد، میزان مرگ و میر ناشی از آسم در سال 2015 تعداد 383000 مورد بوده است.

قوی ترین عوامل خطر برای ایجاد آسم، استنشاق مواد و ذراتی است که ممکن است باعث واکنش های آلرژیک و تحریک راههای هوایی شوند.

می توان با درمانهای دارویی آسم را کنترل کرد. همچنین، اجتناب از حضور در برابر عوامل تحریک کننده آسم، می تواند شدت بیماری را کاهش دهد.

در نهایت می توان با مدیریت مناسب بیماری آسم، کیفیت زندگی فرد مبتلا به آسم را افزایش داد.

آسم با حملات مکرر تنگی نفس و خس خس سینه شناخته می شود که شدت و تکرار  این حملات از فردی به فرد دیگر متفاوت است. علائم بیماری ممکن است چندین بار در روز یا هفته در افراد مبتلا بروز کند. در بعضی افراد این علایم هنگام فعالیت بدنی و یا شب، شدیدتر می شود. در طول یک حمله آسم، متورم شدن پوشش لوله های برونش باعث تنگی راههای هوایی و کاهش جریان هوا به داخل و خارج از ریه ها می شود. اغلب اوقات، علائم مکرر آسم باعث بی خوابی، خستگی روزانه، کاهش سطح فعالیت و غیبت در مدرسه و محل کار می شود. میزان مرگ و میر ناشی از آسم در مقایسه با دیگر بیماری های مزمن نسبتا پایین است.

آمار بیماری آسم:

طبق برآوردWHO ، در حال حاضر 235 میلیون نفر مبتلا به آسم هستند.

 آسم شایع ترین بیماری غیر مسری در کودکان است.

بیشترین میزان مرگ و میر ناشی از آسم در افراد مسن رخ می دهد.

آسم یک مشکل بهداشت عمومی است و در تمام جوامع با هر سطحی از توسعه، مشاهده می شود.

بیشترین میزان مرگ و میر ناشی از آسم در کشورهای کم درآمد رخ می دهد.

علل آسم:

 علت اصلی بیماری آسم به طور کامل شناخته نشده است. قوی ترین عوامل خطر برای ایجاد آسم ترکیبی از زمینه ژنتیکی و مواجهه محیطی با مواد و ذراتی است که استنشاق آنها ممکن است باعث واکنش های آلرژیک و یا تحریک راههای هوایی شود،  مانند:

  1. آلرژن های داخلی (به عنوان مثال، مایت های گرد و غبار در رختخواب، مبلمان و فرش و یا آلودگی و پوسته های ناشی از حیوانات خانگی)
  2. آلرژن های خارجی (گرده گل و کپک های مختلف)
  3. مصرف دخانیات
  4. عوامل شیمیایی در محیط کار
  5. آلودگی هوا

 سایر محرک های آسم می تواند شامل هوای سرد، هیجانات عاطفی شدید (خشم یا ترس) و فعالیت بدنی باشد. حتی بعضی داروها نیز می توانند محرک ایجاد آسم باشند مانند: آسپیرین و سایر داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی و بتا بلوکرها.

افزایش شهرنشینی نیز با گسترش آسم همراه بوده است ولی ماهیت دقیق این رابطه مشخص نیست.

کاهش عوارض آسم:

 اگر چه آسم درمان قطعی ندارد ولی می توان با رعایت شرایط خاص، بیماری را کنترل نمود و فرد مبتلا از زندگی با کیفیت مطلوب برخوردار شود. معمولا درمانهای کوتاه مدت برای رهایی از علائم بیماری استفاده می شود.

استفاده از داروهایی مانند کورتیکواستروئیدهای استنشاقی برای کنترل پیشرفت بیماری و کاهش مرگ و میر ناشی از آن، نیاز است.

افرادی که دچار آسم پایدار می شوند، باید دوره درمان طولانی مدتی را به صورت روزانه جهت کنترل التهاب و جلوگیری از علائم و شدت بیماری داشته باشند. عدم دسترسی به دارو و خدمات بهداشتی مناسب یکی از دلایل مهم عدم کنترل بیماری آسم در بسیاری از مناطق می باشد.

درمانهای دارویی کنترل قطعی بیماری آسم را تضمین نمی کند، بلکه باید از محرکهایی که باعث ایجاد التهاب در راه های هوایی می شوند نیز دوری کرد. در طول خدمات درمانی و پزشکی که یک بیمار مبتلا به آسم دریافت می کند، باید به او آموزش داده شود که از چه محرکهایی اجتناب کند.

  اگر چه میزان مرگ و میر ناشی از آسم در مقایسه با بیماری مزمن انسدادی ریه و دیگر بیماریهای مزمن پایین است ولی عدم استفاده از داروی مناسب و پایبند نبودن به مصرف درست و به موقع داروها می تواند منجر به مرگ شود.

استراتژی سازمان بهداشت جهانی برای پیشگیری و کنترل آسم:

 سازمان بهداشت جهانی، آسم را به عنوان یک مشکل مهم بهداشت عمومی می شناسد. این سازمان اقدامات بین المللی در برابر بیماری آسم را سازماندهی و هماهنگ میکند.

هدف از این استراتژی حمایت از کشورهای عضو برای کاهش ناتوانی و مرگ زودرس ناشی از آسم است.

اهداف این برنامه عبارت است از:

  1. نظارت بر بررسی میزان آسم، تحلیل عوامل تعیین کننده و پیگیری روند آن، با تکیه بر جمعیت های محروم و کم بضاعت.
  2. پیشگیری اولیه جهت کاهش میزان مواجهه با عوامل متداول خطر، خصوصا دود سیگار، عفونت های مکرر تنفسی در دوران کودکی، آلودگی هوا و مواجهات شغلی
  3. دسترسی بیشتر به عواملی که نیاز به صرف هزینه دارند، از قبیل دارو و مراقبت در سطوح مختلف سیستم مراقبتهای بهداشتی.

هم پيماني جهاني در برابر بيماري هاي مزمن ريوي یا گارد (GARD)

سازمان گارد با هدف هم پيماني جهاني در برابر بيماري هاي مزمن ريوي جهت جلوگیری و کنترل بیماری های مزمن تنفسی با سازمان بهداشت جهانی همکاری می کند. این سازمان بر اساس یک اتحاد داوطلبانه از سوی سازمان های ملی و بین المللی کشورهای مختلف شکل گرفته است و با تکیه بر نیازهای  کشورهای کم درآمد و متوسط و همین طور جمعیت آسیب­ پذیر فعالیت می کند. از طرف دیگر این سازمان سعی دارد، طرح های منطبق با نیازهای محلی را تقویت بخشد.

منبع: وب سایت سازمان بهداشت جهانی(www.who.int)، منتشر شده در تاریخ 31 آگوست 2018

ما را در شبکه های اجتماعی دنبال کنید: